ANKARA – Türk askeri tarihinin en şanlı ve en hüzünlü sayfalarından biri olan Medine Müdafaası’nın kahramanı, İngilizlerin ve asilerin korkulu rüyası "Çöl Kaplanı" Fahreddin Paşa (Türkkan), kısıtlı imkânlara ve açlığa rağmen Peygamber sevgisiyle örülmüş 2 yıl 7 aylık direnişiyle hafızalardaki yerini koruyor.

Tuna Boylarından Payitahta Uzanan İlk Yıllar

Fahreddin Paşa, 1868 yılında bugün Bulgaristan sınırları içinde kalan Rusçuk’ta dünyaya geldi. Babası dönemin stratejik bürokratlarından Tuna Vilayeti Posta ve Telgraf Müdürü Mehmed Nahid Efendi, annesi ise Fatma Adile Hanım’dı. Tarihe yön verecek pek çok komutan gibi çocukluğu Balkanlar'ın hareketli ikliminde geçen Fahreddin Paşa, 93 Harbi’nin (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) ardından ailesiyle birlikte İstanbul’a göç etmek zorunda kaldı.

1888 yılında Harp Okulu’ndan mezun olan genç subay, askeri zekasıyla öne çıkarak 1891’de Erkan-ı Harbiyye’yi (Harp Akademisi) tamamladı ve Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle orduya katıldı.

Balkanlar’dan Musul’a Cepheden Cepheye

Fahreddin Paşa’nın askeri dehası ilk olarak Balkan Harbi sırasında Çatalca müdafaasında tescillendi. Edirne’nin düşman işgalinden geri alınmasında hayati roller üstlendi. 1. Dünya Harbi’nin patlak verdiği 1914 yılında albay (miralay) rütbesiyle Musul’da 12. Kolordu Kumandanı olarak görev yapıyordu. Gösterdiği üstün başarılar neticesinde 1915’te generalliğe (mirliva) yükseltildi ve 4. Ordu Kumandan Vekilliğine getirildi.

Medine Çöllerinde Bir Destan: 2 Yıl 7 Ay

İngiliz ajanlarının kışkırtmasıyla Mekke Şerifi Hüseyin’in Osmanlı’ya karşı isyan hazırlığına girişmesi üzerine, 4. Ordu Kumandanı Cemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1916’da Medine’ye gönderildi. Fahreddin Paşa sahaya iner inmez; Aşar Boğazı, Bi’riderviş, Bi’riabbas ve Bi’rireha bölgelerini asilerden temizleyerek Medine çevresinde 100 kilometrelik sarsılmaz bir güvenlik hattı kurdu.

Mondros Mütarekesi imzalanıp Osmanlı orduları cephelerden çekilirken bile, "Ben Peygamber'in kabrini İngilizlere teslim etmem!" diyerek teslim olmayı reddetti. Çöl sıcaklarında, susuzlukta ve askerlerin açlıktan çekirge yiyerek hayatta kaldığı o amansız şartlarda, kutsal toprakları tam 2 yıl 7 ay boyunca kahramanca savundu. Ayrıca kutsal emanetlerin yağmalanmasını önlemek adına, onları büyük bir lojistik dehayla İstanbul’a, Payitaht’a sağ salim ulaştırmayı başardı.

Ankara Hükümetiyle Yeni Dönem: Kabil Büyükelçiliği

Milli Mücadele’nin başlamasıyla birlikte yönünü Ankara’ya çeviren Fahreddin Paşa, 24 Eylül 1921’de Ankara’ya gelerek Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün safına katıldı. TBMM tarafından 9 Kasım 1921’de Kabil (Afganistan) Büyükelçiliği görevine atandı. Tıpkı babası Mehmed Nahid Efendi gibi devlet adamlığı ve iletişim kabiliyeti yüksek olan Paşa, bu dönemde Türk-Afgan dostluğunun temellerini attı.

12 Mayıs 1926 tarihinde Kabil’deki görev süresini başarıyla tamamlayarak Türkiye’ye dönen efsane komutan, 1936’da Tümgeneral rütbesiyle emekli oldu. 22 Kasım 1948’de vefat eden "Çöl Kaplanı", İstanbul Aşiyan Mezarlığı’nda ebedi istirahatgahına çekildi.

Tarih bilinci ve kurumsal sadakat, bir milletin jeopolitik kriz enkazları karşısında sığınacağı en sarsılmaz "milli dirençlilik" (historical resilience) kalesidir. Tuna Vilayeti Posta Müdürü Mehmed Nahid Efendi’nin devlet terbiyesiyle yetiştirdiği Fahreddin Paşa’nın Medine’deki dik duruşunu, sadece bir askeri başarı değil, inanç ve adanmışlığın en üst düzey sivil savunma manifestosu olarak görüyoruz. Çölün amansız şartlarında lojistik enkazların ortasında kalan ordusuna çekirge yedirerek vizyoner bir direnç inşa eden "Çöl Kaplanı", bugün "Gök Vatan", "Mavi Vatan" ve sınırlarımızın ötesinde beka mücadelesi veren Türk askerinin genetik kodlarındaki asil ruhun ta kendisidir. Ruhları şad olsun.

Fahreddin Paşa’nın Kronolojik Hayat ve Görev Kartı