Özbekistan'da Türk Dünyası'na uygun alfabeye geçiş için kanun kabul edildi

ANKARA / 15 EYLÜL 2026 — Özbekistan Senatosu, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin Türk Dünyası'nda kabul edilen Ortak Türk Alfabesi'ne uygun hale getirilmesini öngören kanun tasarısını onayladı. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in onayına sunulan yeni düzenleme, Türkiye ve diğer Türk devletleriyle dil ve alfabe entegrasyonunu en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Yeni Özbek Alfabesinde Neler Değişiyor?

Senato Genel Kurulu'nda kabul edilen kanunla birlikte alfabe yapısında hem görsel hem de pratik kolaylık sağlayan önemli değişiklikler yapıldı:

• Harf Yapısı: Mevcut 26 harf ve 3 harf birleşiminin yerini 28 harf ve 1 kesme işareti (') aldı.

• Ortak Harflere Geçiş: Yazımı ve dijital klavyelerde kullanımı zor olan harf birleşimleri kaldırılarak Türkiye Türkçesi ile uyumlu harfler getirildi:

  • "o‘" yerine "ö"

  • "g‘" yerine "ğ"

  • "sh" yerine "ş"

  • "ch" yerine "ç"

• Kaldırılan Yapı: Karmaşık çift sembollü "ng" harf birleşimi alfabeden çıkarıldı.

Geçiş Süreci ve Yürürlük

Kanun, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından imzalanmasının ardından resmi olarak yürürlüğe girecek. Yeni alfabeye geçiş aşamalı bir eylem planıyla uygulanacak:

• Resmi belgeler, kamu kurum logoları, para birimleri ve tabelalarda mevcut alfabenin kullanımına belirlenecek geçiş süreleri boyunca izin verilecek.

• Türkiye'deki mevcut Latin alfabesinde ise bu karara bağlı herhangi bir değişiklik yapılmayacak; düzenleme tamamen Özbekistan'ın kendi alfabesini Ortak Türk Alfabesi'ne uyarlamasını kapsıyor.

AK Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu’dan Açıklama

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, kararın Türk Dünyası açısından tarihi bir eşik olduğunu vurguladı:

"Özbekistan Cumhuriyeti Senatosu'nun Türkiye ve Türk Dünyası ile dil entegrasyonunu güçlendirecek ortak alfabe çalışmalarıyla uyumlu yeni düzenlemeyi kabul etmesinden büyük memnuniyet duyuyoruz. Reformun en büyük yeniliği, yazımı ve bilgisayar ortamında kullanımı zor olan çift sembollü harflerin tek bir karakterle değiştirilmesidir. Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan tarafından ortak alfabe ile hazırlanmış ilk eser 7 Ekim 2025'te devlet başkanlarına takdim edilmişti. 40 milyonluk nüfusuyla Özbekistan'ın bu kararı son derece kıymetlidir. Sayın Şevket Mirziyoyev’e şükranlarımızı sunuyoruz."

Bağlam ve Analiz

Özbekistan'ın 1995 yılında benimsediği ve "sh, ch, o‘, g‘" gibi çift sembollerden oluşan alfabe, dijital çağda klavye kullanımı ve ortak Türk edebiyatı metinlerinin aktarımı noktasında çeşitli zorluklar yaratmaktaydı. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesinde yürütülen 34 maddelik Ortak Türk Alfabesi projesine tam uyum sağlayan bu karar, yaklaşık 40 milyon nüfusa sahip Özbekistan'ın Türk dünyası ile kültürel ve ticari bağlarını pekiştirecektir. Yazı birliğinin sağlanması, eğitimden yayıncılığa kadar geniş bir yelpazede Türk halkları arasındaki iletişim ivmesini artıracaktır.